پسوریازیس در فصل سرما برای بسیاری از افراد به یک چالش جدی‌تر تبدیل می‌شود. کاهش دما، پایین آمدن رطوبت هوا، خشکی بیشتر پوست، کاهش تماس با نور خورشید و حتی افزایش برخی عفونت‌ها می‌توانند شرایطی ایجاد کنند که علائم پسوریازیس در پاییز و زمستان بیشتر از ماه‌های گرم سال دیده شوند.
اگر در ماه‌های سرد سال متوجه افزایش خشکی پوست، پوسته‌ریزی، قرمزی، خارش یا ضخیم‌تر شدن پلاک‌های پسوریازیس شده‌اید، این تغییر لزوماً تصادفی نیست. آب‌وهوای سرد و خشک می‌تواند یکی از عوامل محرک تشدید علائم باشد؛ هرچند واکنش افراد مبتلا به پسوریازیس به فصل‌ها یکسان نیست.
در این مقاله بررسی می‌کنیم که چرا پسوریازیس در پاییز و زمستان تشدید می‌شود، سرما چه تأثیری بر سد دفاعی پوست دارد، کاهش نور خورشید چه نقشی ایفا می‌کند و چگونه می‌توان از تشدید علائم پسوریازیس در فصل سرد جلوگیری کرد.
پاسخ برای همه افراد یکسان نیست، اما ارتباط میان فصل سرد و تشدید پسوریازیس در بسیاری از بیماران مشاهده شده است.
پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن است که شدت آن می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلف محیطی و فردی تغییر کند. هوای سرد و خشک یکی از محرک‌های شناخته‌شده این بیماری است و بعضی افراد در پاییز و زمستان افزایش علائم را تجربه می‌کنند.
البته نباید تصور کرد که همه افراد مبتلا به پسوریازیس در زمستان دچار تشدید بیماری می‌شوند. مطالعات مربوط به تغییرات فصلی پسوریازیس نشان داده‌اند که الگوی بیماری در افراد متفاوت است؛ بخشی از بیماران در تابستان بهبود پیدا می‌کنند، برخی تغییر مشخصی میان فصل‌ها ندارند و گروهی نیز ممکن است در فصل گرم علائم بیشتری داشته باشند. بنابراین، الگوی شخصی تشدید علائم اهمیت زیادی دارد.
تشدید پسوریازیس در زمستان معمولاً نتیجه یک عامل واحد نیست. مجموعه‌ای از تغییرات محیطی و رفتاری می‌توانند در این دوره بر پوست و روند التهاب تأثیر بگذارند.
مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:
ترکیب این عوامل می‌تواند باعث شود پوستی که از قبل مستعد التهاب است، در برابر محرک‌های محیطی حساس‌تر شود.
یکی از مهم‌ترین دلایل تشدید پسوریازیس در فصل سرما، تغییر شرایط رطوبتی پوست است.
پوست برای حفظ سلامت خود به یک سد دفاعی مناسب نیاز دارد. این سد به حفظ آب در پوست و جلوگیری از ورود برخی عوامل محرک کمک می‌کند. زمانی که هوا سرد و خشک می‌شود، میزان رطوبت محیط کاهش پیدا می‌کند و آب بیشتری از سطح پوست از دست می‌رود.
در افراد مبتلا به پسوریازیس، این مسئله اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا پوست معمولاً خشک‌تر و مستعد تحریک است.
خشکی پوست می‌تواند باعث شود:
خشکی ← افزایش کشیدگی پوست ← تحریک بیشتر ← خارش و پوسته‌ریزی ← احتمال تشدید ضایعات
به همین دلیل، در ماه‌های سرد سال ممکن است پلاک‌های پسوریازیس خشک‌تر، ضخیم‌تر و پوسته‌دارتر به نظر برسند.
آکادمی پوست آمریکا نیز هوای سرد و خشک را از محرک‌های احتمالی شعله‌ور شدن پسوریازیس معرفی می‌کند و توصیه می‌کند در این شرایط مراقبت بیشتری برای حفظ رطوبت پوست انجام شود.
خشکی پوست تنها یک مشکل ظاهری نیست.
وقتی آب پوست کاهش پیدا می‌کند، احساس کشیدگی و ناراحتی افزایش پیدا می‌کند و پوست ممکن است نسبت به عوامل محیطی حساس‌تر شود. برای فرد مبتلا به پسوریازیس، این وضعیت می‌تواند مدیریت بیماری را دشوارتر کند.
به همین دلیل، یکی از پایه‌های مراقبت از پوست خشک و مبتلا به پسوریازیس در زمستان، حفظ رطوبت پوست است.
استفاده منظم از مرطوب‌کننده می‌تواند به کاهش خشکی و پوسته‌ریزی کمک کند. منابع تخصصی پوست نیز برای افراد مبتلا به پسوریازیس، استفاده منظم از مرطوب‌کننده را توصیه می‌کنند و معمولاً محصولات غلیظ‌تر مانند کرم‌ها و پمادها را برای پوست بسیار خشک مناسب‌تر از لوسیون‌های رقیق می‌دانند.
وقتی هوا سرد است، یک دوش آب داغ ممکن است بسیار لذت‌بخش باشد؛ اما برای پوست مبتلا به پسوریازیس، آب بسیار گرم می‌تواند مشکل‌ساز شود.
آب داغ می‌تواند چربی‌های محافظ سطح پوست را کاهش دهد و خشکی پوست را بیشتر کند. اگر حمام طولانی نیز باشد، این اثر می‌تواند تشدید شود.
در نتیجه، فرد ممکن است بعد از حمام احساس کند پوستش:
برای همین، متخصصان پوست توصیه می‌کنند حمام با آب ولرم و برای مدت نسبتاً کوتاه انجام شود و بعد از حمام، زمانی که پوست هنوز کمی رطوبت دارد، از مرطوب‌کننده استفاده شود. همچنین بهتر است از اسکراب‌های خشن، لیف زبر و شوینده‌های تحریک‌کننده استفاده نشود.
یکی دیگر از تفاوت‌های مهم پاییز و زمستان با ماه‌های گرم سال، کاهش میزان دریافت نور خورشید است.
نور فرابنفش، به‌ویژه UVB، در شرایط کنترل‌شده می‌تواند در درمان برخی افراد مبتلا به پسوریازیس مورد استفاده قرار گیرد. به همین دلیل، بعضی افراد در ماه‌های آفتابی سال کاهش علائم را تجربه می‌کنند.
در فصل سرد، کوتاه‌تر شدن روزها، پوشش بیشتر بدن و کاهش زمان حضور در فضای باز باعث کاهش مواجهه طبیعی با نور خورشید می‌شود.
البته این موضوع به معنی توصیه به قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض آفتاب یا آفتاب گرفتن برای درمان پسوریازیس نیست. نوردرمانی برای پسوریازیس باید به شکل کنترل‌شده و تحت نظر پزشک انجام شود. درمان با UVB باریک‌باند یکی از روش‌های شناخته‌شده در درمان پسوریازیس است.
بنابراین، ارتباط میان کاهش نور خورشید و تشدید پسوریازیس را نباید با توصیه به آفتاب گرفتن بدون کنترل اشتباه گرفت.
در فصل زمستان، به دلیل کاهش تماس با نور خورشید، سطح ویتامین D در برخی افراد کاهش پیدا می‌کند. برخی تحقیقات نیز ارتباط میان تغییرات فصلی و سطح ویتامین D را با شدت فعالیت پسوریازیس بررسی کرده‌اند.
با این حال، نمی‌توان گفت که کمبود ویتامین D علت مستقیم تشدید پسوریازیس در همه افراد است.
مطالعات جدیدتر درباره عوامل فصلی پسوریازیس، کاهش نور و تغییر سطح ویتامین D را در کنار عواملی مانند دما، رطوبت، عفونت و استرس مورد بررسی قرار داده‌اند. بنابراین بهتر است این موضوع به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی در نظر گرفته شود، نه یک علت قطعی و مستقل.
اگر درباره کمبود ویتامین D نگرانی وجود داشته باشد، تشخیص آن باید بر اساس شرایط فرد و در صورت نیاز آزمایش و نظر پزشک انجام شود.
خیر.
سرما به‌تنهایی علت ایجاد پسوریازیس نیست.
پسوریازیس یک بیماری پیچیده با زمینه ژنتیکی و اختلال در تنظیم پاسخ ایمنی است. با این حال، عوامل محیطی می‌توانند در افراد مستعد باعث شروع یا تشدید علائم شوند.
از جمله محرک‌های شناخته‌شده می‌توان به استرس، آسیب پوستی، برخی عفونت‌ها، بعضی داروها و هوای سرد و خشک اشاره کرد. بنابراین بهتر است سرما را به‌عنوان یک محرک احتمالی در نظر بگیریم، نه علت اصلی بیماری.
پاییز و زمستان معمولاً با افزایش شیوع برخی عفونت‌های تنفسی همراه هستند. این موضوع می‌تواند برای افراد مبتلا به پسوریازیس اهمیت داشته باشد.
عفونت‌ها از جمله عواملی هستند که در برخی افراد می‌توانند به‌عنوان محرک شعله‌ور شدن پسوریازیس عمل کنند. پژوهش‌های مربوط به عوامل فصلی نیز افزایش برخی عفونت‌ها در فصل زمستان را به‌عنوان یکی از عوامل احتمالی مرتبط با افزایش فعالیت بیماری بررسی کرده‌اند.
بنابراین اگر فرد مبتلا به پسوریازیس پس از یک عفونت متوجه تغییر قابل‌توجه در وضعیت پوست خود شود، بهتر است آن را با پزشک در میان بگذارد.
مراقبت از پوست در پاییز و زمستان بیشتر از هر چیز باید روی حفظ رطوبت، کاهش تحریک و کنترل محرک‌های شناخته‌شده متمرکز باشد.
۱. مرطوب‌کننده را منظم استفاده کنید
در ماه‌های سرد، استفاده از مرطوب‌کننده را به یک بخش ثابت از مراقبت روزانه تبدیل کنید.
بهتر است مرطوب‌کننده بعد از حمام و شست‌وشو استفاده شود تا به حفظ رطوبت پوست کمک کند. برای پوست بسیار خشک، کرم‌ها و پمادهای غلیظ معمولاً انتخاب مناسب‌تری نسبت به محصولات بسیار رقیق هستند.
۲. حمام را کوتاه و با آب ولرم انجام دهید
دوش طولانی با آب داغ می‌تواند خشکی و تحریک پوست را بیشتر کند.
استفاده از آب ولرم و کاهش مدت زمان حمام، یکی از اقدامات ساده‌ای است که می‌تواند به حفظ وضعیت بهتر پوست در فصل سرد کمک کند.
۳. از شوینده‌های ملایم استفاده کنید
پوست مبتلا به پسوریازیس ممکن است نسبت به محصولات شوینده قوی حساس‌تر باشد.
بهتر است از شوینده‌های ملایم و مناسب پوست حساس استفاده شود و از شست‌وشوی شدید، اسکراب و اصطکاک زیاد روی پلاک‌ها پرهیز شود.
۴. هوای خانه را بیش از حد خشک نکنید
وسایل گرمایشی در فصل زمستان می‌توانند هوای محیط داخلی را خشک کنند.
اگر هوای خانه بسیار خشک است، استفاده صحیح از دستگاه مرطوب‌کننده هوا می‌تواند به افزایش رطوبت محیط کمک کند. البته دستگاه باید به شکل منظم تمیز شود تا خود به منبع آلودگی تبدیل نشود. آکادمی پوست آمریکا نیز استفاده از دستگاه بخور را در هوای خشک به‌عنوان یکی از اقدامات کمک‌کننده برای کاهش اثر خشکی هوا پیشنهاد می‌کند.
۵. پوست را در برابر سرمای شدید محافظت کنید
در هوای سرد، پوشیدن لباس مناسب، دستکش و پوشاندن بخش‌های در معرض سرما می‌تواند تماس مستقیم پوست با شرایط سخت محیطی را کاهش دهد.
در عین حال، اگر لباس یا کفش خیس شد، بهتر است در اولین فرصت تعویض شود.
خیر؛ کندن پوسته‌ها یا خاراندن شدید پلاک‌های پسوریازیس می‌تواند پوست را تحریک کند.
آسیب فیزیکی به پوست در برخی افراد می‌تواند باعث ایجاد ضایعات جدید در محل آسیب شود؛ پدیده‌ای که به نام پدیده کوبنر شناخته می‌شود.
بنابراین حتی اگر پوسته‌ها آزاردهنده باشند، بهتر است به جای کندن آن‌ها با ناخن یا استفاده از ابزارهای خشن، از روش‌های مناسب برای نرم کردن پوسته و درمان بیماری استفاده شود.
در برخی موارد، ترکیبات کراتولیتیک مانند سالیسیلیک اسید می‌توانند به نرم شدن و برداشتن پوسته‌های ضخیم کمک کنند، اما استفاده از این ترکیبات باید مطابق دستور مصرف باشد؛ زیرا استفاده بیش از حد می‌تواند باعث خشکی و تحریک بیشتر پوست شود.
لزومی ندارد که درمان همه افراد با شروع فصل سرد تغییر کند.
اما اگر فرد هر سال در پاییز و زمستان با تشدید پسوریازیس مواجه می‌شود، بهتر است پیش از شروع این دوره با متخصص پوست درباره برنامه کنترل بیماری صحبت کند.
درمان پسوریازیس بر اساس شدت بیماری، محل ضایعات، میزان درگیری پوست، سابقه درمان و شرایط هر فرد انتخاب می‌شود. درمان‌های موضعی، نوردرمانی، داروهای سیستمیک و درمان‌های بیولوژیک از گزینه‌هایی هستند که بسته به شرایط بیمار ممکن است مورد استفاده قرار گیرند.
بنابراین بهتر است با مشاهده تشدید علائم، درمان قبلی خودسرانه افزایش یا قطع نشود.
اگر علائم پسوریازیس در فصل سرد به شکل محسوسی افزایش پیدا کرده‌اند، مراجعه به متخصص پوست می‌تواند به کنترل بهتر بیماری کمک کند.
به‌خصوص در شرایط زیر بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:
پسوریازیس تنها یک بیماری پوستی ساده نیست و در برخی افراد می‌تواند با درگیری مفاصل نیز همراه باشد؛ بنابراین وجود علائم مفصلی باید جدی گرفته شود.
هیچ روش واحدی وجود ندارد که بتواند از تشدید پسوریازیس در همه افراد جلوگیری کند. اما شناخت محرک‌های شخصی می‌تواند کنترل بیماری را آسان‌تر کند.
یک روش ساده این است که فرد در طول سال تغییرات پوست خود را ثبت کند و توجه داشته باشد که چه زمانی علائم بیشتر می‌شوند.
برای مثال:
شروع پاییز ← کاهش رطوبت هوا ← خشکی بیشتر پوست ← تغییر در شدت پوسته‌ریزی
یا:
شروع زمستان ← کاهش نور روز + خشکی هوا + استرس یا عفونت ← تشدید علائم
البته چنین الگویی باید برای هر فرد به‌صورت جداگانه بررسی شود.
شناخت محرک‌های شخصی اهمیت زیادی دارد، زیرا چیزی که برای یک فرد باعث تشدید پسوریازیس می‌شود، ممکن است برای فرد دیگری هیچ اثری نداشته باشد.
پسوریازیس در فصل سرما ممکن است به دلیل ترکیبی از عوامل محیطی و فردی تشدید شود. کاهش دما، پایین آمدن رطوبت هوا، افزایش خشکی پوست، کاهش نور خورشید، استفاده بیشتر از وسایل گرمایشی و افزایش برخی عفونت‌ها از عواملی هستند که می‌توانند در این دوره نقش داشته باشند.
با این حال، تشدید علائم در زمستان برای همه افراد اتفاق نمی‌افتد و شدت و الگوی آن می‌تواند کاملاً فردی باشد.
مهم‌ترین اقدامات برای مراقبت از پسوریازیس در زمستان عبارت‌اند از:
حفظ رطوبت پوست، کوتاه کردن زمان حمام، استفاده از آب ولرم، انتخاب شوینده ملایم، پرهیز از خاراندن و تحریک پوست، محافظت در برابر سرمای شدید و پیگیری درمان تحت نظر پزشک.
اگر هر سال با شروع پاییز متوجه افزایش خشکی، خارش، قرمزی یا پوسته‌ریزی می‌شوید، بهتر است این تغییر را به‌عنوان بخشی از الگوی شخصی بیماری خود در نظر بگیرید و برای مدیریت آن از قبل برنامه داشته باشید.
در نهایت، هدف از مراقبت زمستانی تنها کاهش خشکی پوست نیست؛ بلکه حفظ سد دفاعی پوست، کاهش تحریک و کنترل عوامل محرک پسوریازیس است تا احتمال تشدید علائم در ماه‌های سرد کاهش پیدا کند.
منابع
https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/triggers/flares
https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/skin-care/baths-showers
https://www.aad.org/public/diseases/psoriasis/treatment/medications/non-prescription
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40103264/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34758175/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17641494/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19217694/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31351884/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32738429/
